توسعه ناتو، مشکل اصلی بحران اوکراین

آیت‌الله خامنه‌ای در دیدار با قاسم ژومارت تاکایف، رئیس‌جمهور قزاقستان درباره اوکراین، گفت: مشکل اصلی در مورد اوکراین این است که غربی‌ها به دنبال توسعه ناتو هستند و بدون تردید نفوذ خود را در هر کجا که بتوانند گسترش خواهند داد. وی خاطرنشان کرد: باید مراقب مسائل باشیم و هوشیار باشیم چرا که آمریکایی ها و غربی ها به دنبال گسترش حوزه نفوذ خود در مناطق مختلف از جمله شرق و غرب آسیا و تضعیف استقلال و حاکمیت ملت ها هستند. 1401/03/29

پس از جنگ جهانی دوم، ایالات متحده و اروپا در پاسخ به تهدید کمونیسم، سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) را در 4 آوریل 1949 امضا کردند. در عوض، اتحاد جماهیر شوروی با مشارکت کشورهای بلوک شرق، پیمان ورشو را ایجاد کرد. پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و فروپاشی پیمان ورشو، ناتو نوعی بحران هویت را تجربه کرد و این سوال مطرح شد که اساساً سازمانی که در برابر تهدید کمونیسم پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی ایجاد می شود، چه خواهد بود؟ برای مقابله با بحران هویت، رهبران ناتو تهدیدهای جدیدی از جمله مبارزه با تروریسم، مبارزه با بنیادگرایی اسلامی و جلوگیری از تکثیر سلاح‌های کشتار جمعی را برای استراتژی‌های جدید سازمان و علت بقای آن شناسایی کرده‌اند.

این کشورها معتقد بودند که در شرق مشکلاتی مانند تروریسم، ناهنجاری های زیست محیطی، اشاعه هسته ای، فقر، نقض حقوق بشر و بیماری های اجتماعی وجود دارد و برای رفع این مشکلات به سمت شرق حرکت کردند. در حالی که علت اصلی این مشکلات، خودداری آمریکا و غرب از پایبندی به تعهدات بین المللی خود و توضیح گزینشی و غیر متعارف اعضای ناتو درباره موضوعاتی مانند تروریسم و ​​حقوق بشر بود.

از سوی دیگر، حوادثی مانند فروریختن دیوار برلین و پیوستن دولت جدید آلمان به ناتو، نارضایتی و اعتراض شدید اتحاد جماهیر شوروی را برانگیخت تا جایی که جیمز بیکر، وزیر امور خارجه آمریکا، در فوریه 1990 به رهبران شوروی اطمینان داد. “اینچ.” به سمت شرق هم گسترش نخواهد یافت.» میخائیل گورباچف، رئیس جمهور وقت اتحاد جماهیر شوروی، اتحاد دو آلمان را با همان قول و با اطمینان به آمریکا به رسمیت شناخت.

اندکی قبل از اینکه دولت های غربی تعهد لهستان مبنی بر پذیرش درخواست های عضویت از لهستان، مجارستان، جمهوری چک و لیتوانی را نقض کنند. اقدامی که با نارضایتی شوروی همراه بود. همزمان، بوریس یلتسین، دیمیتری مدودف و گورباچف ​​به تصمیم ناتو اعتراض کردند و یلتسین، اولین رئیس جمهور روسیه پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، در کنفرانس خبری مشترک با بیل کلینتون در هلسینکی گفت: ما معتقدیم که توسعه ناتو به سمت شرق است. اشتباه. این هم یک اشتباه جدی است!» با این حال، در نشستی در مادرید در سال 1997، ناتو عضویت لهستان، مجارستان و جمهوری چک را پذیرفت تا نفوذ خود را به شرق گسترش دهد.

در پی این رویدادها اسلواکی، اسلوونی، استونی، لتونی، لیتوانی، رومانی و بلغارستان به ناتو پیوستند. متعاقباً با رویکرد یکجانبه آمریکا و تداوم گسترش ناتو، مداخله نظامی اعضای این سازمان در افغانستان، عراق، سوریه و لیبی، فروش تسلیحات و ایجاد پایگاه های نظامی در برخی از کشورهای حوزه خلیج فارس، گسترش سریع ناتو به شرق. با نزدیک‌تر شدن ناتو به اوکراین و گرجستان، تنش‌ها بین ایالات متحده و روسیه تشدید شد و مسکو را مجبور به واکنش جدی‌تر کرد.

در نیمه دوم فوریه 2014، انقلابی رنگی در اوکراین با مداخله آشکار آمریکا و اروپا رخ داد که به پیروزی ویکتور یوشچنکو، یکی از چهره های طرفدار غرب انجامید. در پاسخ، روسیه برای محافظت از شهروندان روسیه نیروهایی را در اوکراین مستقر کرده است. در نتیجه این تحول، جزیره کریمه در 16 مارس 2014 پس از همه پرسی به روسیه ضمیمه شد. اعمال تحریم های شدید غرب علیه روسیه نتیجه الحاق کریمه به روسیه بود و تقویت نیروهای روسیه در مرزهای اوکراین اطلاعات اروپایی و آمریکایی را متقاعد کرد که روسیه به اوکراین حمله خواهد کرد.

از آنجایی که ناتو در سال 1997 به تعهدات خود عمل نکرد، به برداشتن یک گام کاملا تحریک آمیز برای پذیرش اوکراین به عضویت ادامه داد. دستیابی به این هدف به معنای استقرار نیروها و تجهیزات نظامی در سازمان پیمان آتلانتیک شمالی در نزدیکی مرزهای روسیه و نادیده گرفتن نگرانی های امنیتی مسکو بود. تصمیمی که جرقه جنگ بین روسیه و اوکراین را در 24 فوریه 2022 آغاز کرد.

اقدامات تحریک آمیز ناتو در کشورهای مختلف به ویژه در بحران اوکراین نشان می دهد که حرکت ناتو به سمت شرق نه تنها امنیت روسیه را تهدید می کند، بلکه تهدیدات جدیدی را برای آسیای مرکزی، قفقاز و غرب آسیا ایجاد می کند و مانع پیشرفت اقتصادی آنها می شود.

در ارتباط با این موضوع بیانیه مهم مقام معظم رهبری در دیدار با رئیس جمهور قزاقستان است و از این رو کشورهای منطقه با توجه به ریشه های بحران اوکراین باید متحد و با برنامه ریزی دقیق از حرکت ناتو به سمت شرق جلوگیری کنند.

* منتشر شده در پایگاه داده HAMENEI.IR

دکمه بازگشت به بالا