نقاط ناامن کمرنگ یا پررنگ؟

چشمان ما به تماشای تماشای فیلم یا تلفن همراه دیگر شهروندان عادت کرده است. «فیلم‌های کوتاه و بی‌صدا که بیشتر آن‌ها از طریق دوربین‌های نظارت تصویری ساختمان‌ها در گوشی‌های هوشمند شهروندان…

به گزارش روزنامه خبر روزانه مربای مربا او نوشت: «ابتدا این یک تصادف بود، اما بعد دوباره و دوباره تبدیل به یک عادت شد. با این حال این تصاویر همچنان مخاطب جدی دارند. در یکی از این ویدیوها اما نکته جالبی وجود دارد که به چشم کاربران نزدیک است؛ زیرا فیلم سرقت منتشر شده در آن ویدئو تنها در سه روز از یک دوربین ضبط شده است. این بدان معناست که تنها در سه روز در یک منطقه سه فیلم از یک تلفن همراه فیلمبرداری شده است. اما چند روز پس از صحبت های رئیس کمیسیون فرهنگی و اجتماعی شورای شهر تهران، این آیتم به گونه ای دیگر مطرح شد.

نرگس مدنی پور گفت: 26 هزار نقطه بی دفاع و ناامن در تهران شناسایی شده است. دادستانی به سرعت با واکنش پلیس مینسک مواجه شد و پلیس آن را “دروغ” خواند و گفت: چنین چیزی وجود ندارد و من نمی دانم او این رقم را از کجا آورده است. پلیس تهران گفت: هیچ بلاتکلیفی در پایتخت وجود ندارد. کشف 26000 نقطه خطرناک و ادعای عدم وجود نقاط امنیتی در تهران جای تعجب دارد. این جنجال البته چند روز بعد ادامه داشت تا اینکه دیروز یکی از اعضای شورای شهر به نحوی از سمت خود کاسته و اظهارات خود مبنی بر کشف 26 هزار نقطه خطرناک در تهران را «سوء تفاهم» خواند. در کنار این اختلافات که البته چندان مورد توجه شهروندان قرار نگرفت، سوالاتی نیز در این خصوص مطرح شد. مهم‌تر از همه، تعریف «فضاهای شهری خطرناک یا آسیب‌پذیر» توسط نهادهای مختلف بود. تعریفی که تفاوت 26000 را در آمار ایجاد می کند؟ مهمتر از پاسخ به این سوال، اما باید بدانیم طراحی فضاهای شهری چه تاثیری بر ایجاد احساس ناامنی در شهروندان دارد؟

تهران چند نقطه نامشخص دارد؟

صحبت از تعداد مناطق آسیب پذیر شهری در این گزارش چندان کمک کننده نیست، اما تناقض آشکار در آمارهای موجود، تعاریف متفاوت از یک موضوع را تایید می کند. یکی از اعضای شورای شهر تهران نسبت به شناسایی 26 هزار منطقه آسیب پذیر صحبت کرد. در فضای حرفه ای معاونت پارلمان شهری می توان نمونه هایی از تعریف آنها از مناطق خطرناک را یافت. جایی که نرگس مدنی پور آن را «مکان های کم نور»، «ساختمان های نیمه متروک» و البته «ارتفاع شمشاد» می نامد. یعنی در آمار اعلام شده از سوی شورای شهر تهران، شمشاد هرس نشده در سطح شهر نیز به عنوان مکان خطرناک معرفی شده است. با این حال پلیس هیچ استدلالی در خصوص نبود اماکن حفاظت نشده ندارد، اما طبق آمار پلیس بر اساس خشونت های ثبت شده در سال 87، حدود 108 مورد از اماکن آلوده و مجرمانه وجود دارد که به گفته پلیس این بسیار عالی بود.

پیش از این پس از تصمیم وزارت نیرو برای بستن جاده ها به دلیل برق رسانی به منازل در زمستان سال گذشته، پلیس رسما از افزایش خشونت و سرقت در این مدت خبر داد. حتی آمارهای منتشر شده از سوی پلیس راهور نیز مرگ 26 شهروند تهرانی در جریان بسته شدن جاده ها را تایید می کند. موضوع امنیت پل هوایی نیز هفته هاست که سوژه رسانه ها بوده است. برخی نوشتند که نصب بیلبوردهای شهرداری در دو طرف پله ها، این سازه شهری را به نوعی «تونل وحشت» تبدیل کرده و البته قربانیان اصلی آن زنان هستند. اگرچه این موضوع بازتاب گسترده ای در رسانه ها داشت و واکنش هایی را در پی داشت، اما به مرور زمان این موضوع از سوی شهرداری مسکوت و بررسی شد. جالب اینجاست که هفته گذشته مشاور تهران در امور بانوان آمار جدیدی از وجود «حدود 2000 نقطه خطرناک» در تهران را اعلام کرد. آماری که مریم اردبیلی ادعا می کند نیز «نقشه مشترکی از این نقاط» دارد.

جای خالی رفاه در برنامه ریزی شهری

مهم ترین نکته بعد از همگن شدن تعریف این نقاط، درک دلایل پیدایش این فضاهاست. توجه به نقش فضاهای آسیب پذیر در وقوع خشونت یا جرم در کار پزشکی قانونی، شهرسازان، جامعه شناسان، روانشناسان به ویژه روانشناسان محیطی با دو رویکرد متفاوت دنبال شد. رویکرد اول که بیشتر به محیط کالبدی می پردازد، عمدتاً توسط شهرسازان و معماران و رویکرد دوم که محیط اجتماعی و ویژگی های اجتماعی فضاها را مهم می داند، توسط جامعه شناسان و روان شناسان ارائه شده است.

مهرداد مال عزیزی به عنوان کارشناس شهری یکی از افرادی است که شهرسازی را در ایجاد فضاهای ناایمن نقش اساسی دارد. وی که طراح پارک آب و آتش تهران است، معتقد است که دلایل پیدایش فضاهای خطرناک در اولویت شهرسازی ایران نیست. وی می گوید: بر اساس طرح تفصیلی شهر تهران 30 درصد از تسهیلات ایجاد شده باید برای رفاه حال شهروندان باشد. در حالی که در شهر تهران این رقم به سختی به 10 درصد می رسد».

وی دلیل این امر را مشکلات اقتصادی و بی توجهی مسئولان شهری می داند و می گوید: مردم به دلیل موانع موجود ترجیح می دهند بلندمرتبه، پیاده رو، خانه فرهنگ و … را بسازند.

در کنار این دیدگاه کارشناسان نیروی انتظامی قرار دارند. برخی معتقدند علت ایجاد برخی از این فضاها خارج از شهرسازی بوده و آثار دیگری دارد. محمدصادق روزبهانی معتقد است: «به دلیل بزرگ شدن یا بزرگ شدن شهر و همچنین افت و عدم کنترل مناسب فیزیکی و اجتماعی، طبیعتاً فضاهایی وجود دارد که در آنها فعالیت های غیرقانونی برخلاف جامعه انجام می شود».

فضای شهری بی دفاع چیست؟

یکی از موضوعاتی که در دهه های اخیر مورد توجه شهرسازان، جامعه شناسان و روانشناسان محیطی بوده، فضاهای بی دفاع شهری است. می توان گفت در هر فضای شهری میزان مشخصی از خشونت وجود دارد، اما خشونت به طور تصادفی در سطح شهر توزیع نمی شود. زیرا فضاهایی که خطرناک یا بی دفاع نامیده می شوند، مکان هایی هستند که در آن انواع خشونت ها رخ می دهد. در حالی که در مناطق دیگر خشونت و جنایت کمتر است.

فضاهای آسیب پذیر نامی است که کارشناسان شهری به مناطقی می گویند که زمینه مناسبی برای وقوع جرم وجود دارد. تعریف مهرداد مال عزیزی، کارشناس مسائل شهری نیز همین مضمون را دنبال می کند. وی بر این باور است که با توجه به ساختار مبلمان و نحوه اجرای آن در معابر شهر، برخی از آنها به فضاهای بی دفاع تبدیل شده و به جای خدمت رسانی به شهروندان فضای رعب و وحشت ایجاد کرده اند: از نظر اجتماعی احتمال وقوع جرم و جنایت بالاست. خشونت.”

از نظر پلیس این تعریف یکسان است. محمدصادق روزبهانی، مدیر اجرایی امنیت و ایمنی این شرکت، درباره مناطقی که سرقت یا کیف در آنها بیشتر است، گفت: «مناطقی که سارقان راه فرار بیشتری دارند، به مناطقی تعلق دارند که سرقت بیشتر است. علاوه بر این، نور کم راهروها و وجود ساختمان های نیمه کاره نیز بستر مناسبی را برای پنهان شدن این افراد ایجاد کرده است».

به گفته وی، در سال های اخیر این مناطق برجسته تر شده اند.

ارتباط بین تعهد به مکان و کاهش جرم

اما رویکرد دیگری نیز وجود دارد. رویکردی که با رابطه بین ساخت فیزیکی شهر و نظام اخلاقی متفاوت است. رویکردی که بیش از شهرسازان و معماران، روانشناسان شهری و محیطی و جامعه شناسان مورد تاکید قرار می گیرد. آنها معتقدند در تبیین روابط و پدیده های اجتماعی، عوامل غیر ساختاری اعم از عوامل فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی در بروز خشونت و جرم نقش دارند. این کارشناسان می گویند افزایش فضای ناآگاهی و ناآشنایی شهروندان با محل سکونت خود در کنار رشد و توسعه بی رویه شهرها در ایجاد ناامنی نقش دارد.

مجید صفرنیا روانشناس شهری از آن دسته افرادی است که معتقد است عشق به سکونت می تواند به جز شهرسازی در کاهش جرم و خشونت نقش داشته باشد. او با عنوان نظریه «دلبستگی به مکان» در این باره توضیح می دهد: «اگر انسان محل سکونت خود را دوست داشته باشد، در این محله یا کوچه زباله نمی ریزد و در آن جنایت نمی کند. اما این اتفاق با تغییر مداوم ساکنان آرام و پاکسازی محله از هویت مستقل رخ می دهد. بنابراین شهروندان دیگر با این مکان مغرضانه برخورد نمی کنند و زمینه برای جرم و جنایت فراهم می شود.»

این روانشناس شهری معتقد است که دلبستگی به یک مکان، ارتباط مؤثر و پایداری با مکان هایی که مردم از آن لذت می برند برقرار می کند و آنجاست که احساس راحتی و آرامش بیشتری می کنند. این سوال را می توان در نتایج تحقیقات و مطالعات انجام شده در این زمینه مشاهده کرد. به عنوان مثال، حسن سجادزاده، مدرس دانشگاه بوعلی سینای همدان، در پژوهشی که در سال 92 منتشر شد، معتقد است که بین تعهد به مکان و هویت آن ارتباط مستقیمی وجود دارد که می توان در طراحی میادین شهری به آن توجه کرد. . وی نوشت: از جمله عوامل مهم دلبستگی به محوطه، وجود مقبره بوعلی با معماری باشکوه آن در مرکز میدان، امکان دسترسی مناسب به میدان، وجود عوامل محیطی و عناصری از این قبیل است. به عنوان درختان و سرسبزی، فضاهای تجاری و «زندگی روزمره اطراف میدان، مکان یابی صحیح میدان از نظر موقعیت مرکزی در شهر، نماهای ذهنی و عینی از میدان».

از نور تا تراکم، نمونه هایی از فضاهای خطرناک

به گفته اعضای شورای شهر تهران و پلیس کلانشهر و کارشناسان شهری و جامعه شناسان، کارشناسی های انجام شده توسط پلیس را می توان نمونه هایی از فضاهای خطرناک شهری دانست. مجموعه این گزاره ها نشان می دهد که مهم ترین مصادیق وجود این فضاها را باید به وجود زمین های بایر شهری، تخلیه محصولات نیمه تمام و نیمه تمام، نبود روشنایی معابر و روشنایی مناسب، وجود فرورفتگی و یا برجستگی ها، محدودیت ها و کمبود ساختمان ها. .

مهرداد مال عزیزی معتقد است در این زمینه جایگاه تهران در مقابل شهرهای بزرگ جایگاه خوبی نیست. وی گفت: تجربه جهانی نشان می دهد که علاوه بر ساختن بهترین فضاهای شهری در تهران، فضاهای شهری ساخته شده را نیز تخریب کرده ایم.

منظور این کارشناس شهری این است که ما نه تنها برای بهبود فضاهای خطرناک تلاش نکردیم، بلکه ناخودآگاه در افزایش این فضاها نقش داشتیم. واضح است که فضاهای شهری آسیب پذیر نیز عامل مهمی در کاهش کیفیت زندگی در شهرها هستند. فضاهای شهری به طرق مختلف به خشونت و ترس از خشونت کمک می کنند. برخی از فضاهای شهری جایی برای خشونت باقی نمی گذارند، اما برخی دیگر نمی گذارند و فرصت های زیادی برای خشونت فراهم می کنند.

محمدصادق روزبهانی “خیابان های زاغه نشین، مکان های بدون گشت پلیس، مکان های تخریب شده و متروکه، خیابان ها و کوچه های تاریک و خلوت، خانه های خالی، مکان هایی که سابقه خشونت وجود دارد و در نهایت اشیا و اشیایی که قبلاً تخریب شده اند” چه چیزی بیشتر می تواند باعث شود. خشونت و جنایت

ویژگی های مشاهده شده در فضاهای بی دفاع شهری

مطالعه جدیدی درباره فضای پدافند شهری انجام نشده و یا نتایج آن در دسترس نیست، اما پژوهشی با عنوان «فضای دفاع شهری و خشونت» توسط علیرضا محسنی تبریزی، دانشیار علوم اجتماعی دانشگاه تهران در زمستان 1390 انجام شد. . فضاهای مورد بررسی در این پژوهش بر اساس نوع خشونت و در راستای اهداف تحقیق و دسترسی و محدودیت زمانی 12 فضای عمومی شهری از 1080 فضای عمومی شهری آلوده یا مجرمانه در شهر تهران است. بخشی از این مطالعه جدولی دارد که نشان می دهد اغلب انواع خشونت اغلب دارای ویژگی های مشترک، اما در برخی موارد تفاوت هایی هستند. وجود روشنایی و نور کافی و عدم تراکم ساختمان – اینها ویژگی هایی است که اتاق با کیف را از اتاق های دیگر متمایز می کند. عدم ارتباط با فضاهای قابل مشاهده، وجود نقاط فرورفته یا مرتفع که دارای مرزها و محدودیت های مشخص هستند و کمبود ساختمان نیز فضاهای متضاد و متضاد را از سایر فضاها متمایز می کند. توالی و گسترش نیز فضاهای آشفته را از فضاهای دیگر متمایز می کند. نتایج این مطالعه در فصلنامه 1990 Applied Sociology منتشر شد.

انتهای پیام/

دکمه بازگشت به بالا